25 styczeń 2011 r.

Każde społeczeństwo produkuje 2 rodzaje odpadów: ciekłe zwane ściekami bytowymi i stałe zwane odpadami komunalnymi.

Do zadań gminnych, jako ośrodków samorządowych należy również zapewnienie właściwej ekonomicznie i ekologicznie gospodarki wytwarzanymi przez społeczność wspomnianymi już odpadami.

W projekcie rządowym ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który obecnie jest w trakcie procesu legislacyjnego w sejmie, zostały przedstawione rozwiązania dające możliwość przejęcia gospodarowania odpadami przez gminę.

Jednocześnie, wzmocnione zostały funkcje kontrolne gmin, które w sposób kompleksowy będą mogły monitorować działania podejmowane zarówno przez właścicieli nieruchomości jak i przez przedsiębiorców odbierających odpady.

Nowe prawo pozwoli obniżyć opłaty za odbiór odpadów średnio o 15%. Przekonały się o tym gminy: Legionowo, Pszczyna oraz Kąty Wrocławskie.

Dzięki nowej ustawie, śmieci znikną z lasów, łąk i przydrożnych rowów.

Najbardziej ekologicznym i efektywnym sposobem pozbycia się odpadów jest ich spalanie w spalarniach odpadów. Ich wartość kaloryczna przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii odzysku energii i posiadaniu systemu miejskich sieci cieplnych wykazuje, że 3 tony odpadów niesortowanych odpowiadają 2 tonom węgla. W Polsce, w ciągu roku na wysypiska wyrzucanych jest ok. 10 mln ton odpadów, co energetycznie odpowiada 6 mln ton węgla!

Przeciętny Polak oficjalnie produkuje 280 kg odpadów komunalnych, przeciętny europejczyk zaś ok. 500 kg. Należy przyjąć, że różnica 220 kg to strefa szara, czyli nielegalne wysypiska lub nielegalne spalanie śmieci.

Obecnie każdy z nas ma również prawo do podpisania umowy z dowolną firmą odbierającą śmieci, która posiada umowę z gminą. Efektem tej ”demokratycznej” swobody jest fakt, że w wielu miastach na jednej ulicy operuje kilka firm wywozowych, emitujących ze swych pojazdów ogromne ilości zanieczyszczeń.

Polska w wielu miastach posiada podobną sieć ciepłowniczą do Szwecji, z powodzeniem mogłaby skorzystać ze szwedzkich rozwiązań w tej materii. W Szwecji na składowiska trafia tylko 4% z 515 kilogramów odpadów rocznie produkowanych przez przeciętnego mieszkańca, a reszta jest odzyskiwana przez recykling, produkcję biogazu czy spalana w spalarniach odpadów komunalnych. Z ciepła wytworzonego z pary powstałej podczas spalania, zaspokajane jest 20 % całego zapotrzebowania w miejskich sieciach cieplnych.

Kolejnym aspektem są ścieki i ich utylizacja. Podobnie jak we wszystkich krajach UE, Polska przyjęła zasadę, że za utylizację ścieków odpowiedzialna jest gmina.

Zupełnie inna sytuacja niż w krajach UE występuje w Polsce w zakresie gospodarki odpadami stałymi. Normą unijną jest sytuacja, że tak jak w przypadku ścieków, właścicielem odpadów komunalnych odpowiedzialnym za ich utylizację jest gmina.

W Polsce zasada ta obecnie nie obowiązuje. Nowy projekt ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zmienia tą sytuacje i oddaje władztwo nad odpadami komunalnymi gminom, tak jak to ma miejsce w pozostałych krajach UE. Odpady staną się własnością samorządów. To Gmina odpowiedzialna będzie za gospodarkę nimi i tak jak w całej UE będzie przeprowadzała przetargi na usługi przewoźnicze. Gmina w miejsce dzisiejszej opłaty za zbiórkę odpadów ustali opłatę odpadową.

Już dzisiaj Gmina odpowiedzialna jest za spełnianie zobowiązań unijnych dotyczących redukcji odpadów biodegradowalnych i palnych kierowanych na składowiska, lecz pozbawiona była do tej pory narzędzi do właściwej gospodarki odpadami. Przejęcie władztwa nad odpadami komunalnymi pozwoli na skuteczną realizację polityki gmin w tym zakresie.

Niezbędne wydaje się przeprowadzenie akcji informującej społeczeństwo o korzyściach dla gmin i ich mieszkańców w wyniku zmian w prawodawstwie, które są proponowane przez rząd.

Ciekawą, a zarazem istotną wydaje się informacja o poziomach emisji gazów z kominów spalarni. Faktem bowiem jest, że spalarnie odpadów dzięki najnowszym technologiom, emitują 800 razy mniej pyłów lotnych i 1100 razy mniej związków siarki niż dzisiejsze ciepłownie oparte na spalaniu węgla.

Warto zatem podkreślić, że jak najwcześniejsze inwestowanie w spalarnie odpadów, które nie wymagają żadnej segregacji, umożliwi Polsce pozbycie się problemu odpadów, zmniejszy koszty ich utylizacji. Takie informacje mogą zmniejszyć ryzyko protestów społecznych, które mają wpływ na procedury pozwoleniowe dla miast będących na liście indykatywnej Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, w celu pozyskania  środków unijnych na budowę spalarni. To gminy są beneficjentami na inwestycje w spalarnie odpadów i dobrze byłoby wykorzystać przyznane przez UE środki na cel w pełni.

.